Nhật Bản bắt đầu sứ mệnh khai thác đất hiếm dưới lòng biển sâu

Nhật Bản vừa khởi động một sứ mệnh thám hiểm biển sâu kéo dài 1 tháng nhằm tìm kiếm nguồn cung cấp khoáng sản đất hiếm trong nước.

Đây là một động thái có thể thay đổi cách Nhật Bản đảm bảo nguồn cung cho các khoáng sản quan trọng để sử dụng trong xe điện, thiết bị điện tử và hệ thống quốc phòng.

Theo báo cáo của Reuters, tàu thăm dò khoáng sản Chikyu đã rời cảng Shizuoka vào thứ Hai, hướng đến vùng biển gần đảo Minamitori, một hòn đảo san hô cách Tokyo khoảng 1.900 km về phía đông nam. Nhiệm vụ này sẽ thử nghiệm một phương pháp chưa từng được thực hiện trước đây: liên tục bơm bùn giàu đất hiếm từ độ sâu 6 km dưới mặt biển lên tàu. Nếu thành công, đây sẽ là lần đầu tiên trên thế giới tiến hành khai thác các nguyên tố đất hiếm ở độ sâu lớn như vậy, đánh dấu một cột mốc công nghệ quan trọng.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc siết chặt kiểm soát xuất khẩu các khoáng sản quan trọng. Giống như nhiều nền kinh tế phương Tây khác, Nhật Bản đang nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc – quốc gia hiện đang thống trị chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu. Tình hình càng trở nên cấp bách khi căng thẳng ngoại giao và thương mại giữa hai nước gia tăng.

“Sau 7 năm chuẩn bị, cuối cùng chúng ta cũng có thể bắt đầu các thử nghiệm xác nhận. Điều này thật xúc động”, Shoichi Ishii, người đứng đầu dự án do chính phủ tài trợ, chia sẻ với Reuters. Ông nhấn mạnh rằng việc khai thác khoáng sản từ độ sâu 6 km dưới mực nước biển sẽ là một thành tựu lớn giúp đa dạng hóa nguồn cung cấp đất hiếm của Nhật Bản.

Tàu Chikyu chở khoảng 130 thành viên và các nhà nghiên cứu, dự kiến sẽ trở về vào ngày 14/2. Cuộc thám hiểm tập trung vào các trầm tích bùn gần đảo Minamitori, nơi được cho là chứa nồng độ đáng kể các nguyên tố đất hiếm, mặc dù chính phủ Nhật Bản chưa công bố ước tính về trữ lượng.

Hiện tại, Nhật Bản nhập khẩu khoảng 60% lượng đất hiếm từ Trung Quốc, giảm từ mức gần 90% trong năm 2010. Sự phụ thuộc này đã trở thành điểm yếu khi Trung Quốc hạn chế xuất khẩu sau tranh chấp hàng hải ở Biển Hoa Đông. Kể từ đó, Nhật Bản đã đầu tư vào các chuỗi cung ứng ở nước ngoài, bao gồm cả quan hệ đối tác với công ty thương mại Sojitz và Lynas Rare Earths của Úc, đồng thời thúc đẩy các quy trình tái chế và sản xuất nhằm giảm thiểu việc sử dụng đất hiếm.

Dự án mới đánh dấu nỗ lực đầu tiên của Nhật Bản trong việc tìm kiếm nguồn cung ứng đất hiếm trong nước. Ông Takahide Kiuchi, nhà kinh tế học tại Viện Nghiên cứu Nomura khẳng định, giải pháp cơ bản là phải có khả năng sản xuất các nguyên tố đất hiếm ngay tại Nhật Bản. Ông cảnh báo rằng việc thay thế nguồn cung từ Trung Quốc sẽ rất khó khăn nếu các biện pháp kiểm soát xuất khẩu tiếp tục được mở rộng.

Các nguyên tố đất hiếm nặng là mối quan tâm đặc biệt đối với Nhật Bản vì chúng rất cần thiết cho các nam châm mạnh trong động cơ xe điện và xe hybrid. Hiện nay, gần như toàn bộ nguồn cung của Nhật Bản đến từ Trung Quốc, và bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể gây ra ảnh hưởng lớn đến ngành công nghiệp sản xuất ô tô và công nghệ cao của đất nước.

Dự án khai thác khoáng sản tại đảo Minamitori dự kiến sẽ không mang lại kết quả nhanh chóng. Nhật Bản đã đầu tư khoảng 250 triệu USD vào dự án này kể từ năm 2018, nhưng chưa đưa ra ước tính trữ lượng hay mục tiêu sản lượng. Nếu các cuộc thử nghiệm hiện tại thành công, bước tiếp theo sẽ là một cuộc thử nghiệm khai thác quy mô lớn dự kiến vào tháng 2/2027.